Książka „Ukryte indeksowanie” została opublikowana przez wydawnictwo Difin w 2025 roku. Obejmuje charakterystykę zarówno jawnego indeksowania, jak i ukrytego indeksowania, zawiera opis metod identyfikacji ukrytego indeksowania, przegląd blisko 50 badań naukowych na temat ukrytego indeksowania za granicą i w Polsce, a także kompleksową (obejmującą blisko 120 funduszy inwestycyjnych) analizę tego zjawiska na rynku funduszy inwestycyjnych w Polsce (wśród funduszy akcji polskich uniwersalnych, akcji polskich małych i średnich spółek oraz dłużnych polskich skarbowych) w latach 2007-2022. Zawiera również rekomendacje dla podmiotów odpowiedzialnych za stanowienie prawa rynku finansowego w Polsce i nadzorujących jego przestrzeganie, firm zarządzających aktywami oraz inwestorów.
Ukryte indeksowanie (closet indexing, index hugging) to praktyka stosowana przez niektóre spółki zarządzające aktywami, polegająca na relatywnie pasywnym podejściu do zarządzania portfelem inwestycyjnym przez fundusze deklarujące aktywne podejście do tego procesu, przy jednoczesnym obciążaniu uczestników stosunkowo wysokimi kosztami, nieadekwatnymi do wykazywanego w praktyce zaangażowania w proces inwestycyjny. Według Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych działania te są nie tylko formą nadużycia, ale także pogarszają ex ante sytuację finansową inwestorów. Lokując oszczędności w tego typu funduszach, osiągają oni średnio gorsze wyniki inwestycyjne netto, niż gdyby inwestowali w podmioty naprawdę aktywnie zarządzane. Parafrazując słowa „ojca” inwestowania indeksowego, twórcy pierwszego funduszu indeksowego adresowanego do klientów detalicznych Johna C. Bogle`a, można powiedzieć, że uczestnicy takich funduszy płacą za dużo w stosunku do tego, co otrzymują.
W książce można znaleźć odpowiedzi na następujące pytania:
- Czy, a jeśli tak, to jakim stopniu na polskim rynku funduszy inwestycyjnych występuje zjawisko ukrytego indeksowania?
- Czy praktyka stosowania ukrytego indeksowania jest w Polsce bardziej rozpowszechniona niż na rynkach zagranicznych?
- Jakie są rzeczywiste koszty aktywnego zarządzania ponoszone przez uczestników funduszy zidentyfikowanych jako ukryci indeksatorzy?
- Ile wyniosły straty (koszty alternatywne) uczestników funduszy stosujących ukryte indeksowanie w latach 2007−2022?
Książka składa się z pięciu rozdziałów i zakończenia.
Rozdział pierwszy wprowadza czytelnika w tematykę indeksowania, w szczególności jawnego indeksowania. Został w nim opisany rozwój tego zjawiska w skali międzynarodowej (w niektórych przypadkach również na największych rynkach, czyli w Stanach Zjednoczonych i w Europie) z punktu widzenia rozwoju dwóch instrumentów finansowych, które za ten rozwój w głównej mierze odpowiadają: funduszy ETF (exchange-traded funds) i funduszy indeksowych (index funds); w niektórych przypadkach analiza objęła również inne instrumenty typu ETP (exchange-traded products). Analiza rozwoju jawnego indeksowania została przeprowadzona z perspektywy podażowej i popytowej. W pierwszym ujęciu oceniono podaż instrumentów indeksowych i ich dostępność dla inwestorów, natomiast w drugim wartość ich aktywów netto oraz napływ netto nowych środków finansowych. Na zakończenie zaprezentowano pozytywne skutki jawnego indeksowania dla różnych grup uczestników rynku finansowego: inwestorów indywidualnych, firm zarządzających aktywami, administratorów indeksów oraz giełd papierów wartościowych i innych platform obrotu.
W rozdziale drugim szczegółowo scharakteryzowane zostało zjawisko ukrytego indeksowania. Główny nacisk położony został na jego aspekty ekonomiczne i finansowe, nie zabrakło jednak również opisu jego powiązań z innymi dyscyplinami: naukami prawnymi, naukami o zarządzaniu i jakości oraz psychologią. Wskazano na przyczyny stosowania tego rodzaju praktyk, zarówno te o charakterze stricte ekonomicznym (w tym mające swoje źródło w zmianach strukturalnych na rynku zarządzania aktywami), jak i związane z finansami behawioralnymi. Na zakończenie zaprezentowano najistotniejsze konsekwencje ukrytego indeksowania: dla inwestorów (w szczególności indywidualnych), firm zarządzających aktywami oraz całego rynku finansowego.
Rozdział trzeci poświęcony został praktycznym sposobom identyfikacji ukrytego indeksowania, przede wszystkim na podstawie zaleceń i rekomendacji wydawanych przez organy nadzoru nad rynkiem finansowym badające to zjawisko. Główna uwaga skupiona została na prezentacji metod pomiaru stopnia aktywności zarządzania aktywami – zarówno tych opartych na stopach zwrotu funduszy, jak też tych wykorzystujących dane na temat składu ich portfeli inwestycyjnych. Miary te umożliwiają identyfikację potencjalnych ukrytych indeksatorów, czyli podmiotów, które charakteryzują się relatywnie niewielką aktywnością w procesie inwestycyjnym. W kolejnej części zwrócono uwagę na koszty zarządzania funduszami – dopiero bowiem uwzględnienie tego aspektu pozwala na zidentyfikowanie rzeczywistego ukrytego indeksowania. W ramach tego zagadnienia przedstawiono miary rzeczywistych kosztów aktywnego zarządzania oraz zaprezentowano autorską miarę (należna opłata), którą należy porównać z faktycznie pobieranymi opłatami.
Celem czwartego rozdziału jest usystematyzowanie stosunkowo bogatej literatury przedmiotu. Obejmuje on przede wszystkim obszerny przegląd ponad 40 analiz odnoszących się do ukrytego indeksowania i stopnia aktywnego zarządzania portfelem inwestycyjnym (głównie przez pryzmat wskaźnika active share) na rynkach międzynarodowych. Są to zarówno badania naukowe, jak i analizy przeprowadzane przez europejskie organy nadzorcze nad rynkiem finansowym oraz podmioty branży zarządzania aktywami. Scharakteryzowano również pięć badań naukowych odnoszących się do polskiego rynku funduszy inwestycyjnych. Ponadto opisano najważniejsze wyniki kilkunastu badań dotyczących rzeczywistych kosztów aktywnego zarządzania, w większości zorientowanych na rynki międzynarodowe.
Ostatni, piąty rozdział, ma charakter empiryczny. W jego pierwszej części przedstawiono metodykę badania, w tym jego zakres podmiotowy i przestrzenny, horyzont czasowy, procedurę badawczą oraz opisano wykorzystane dane. W kolejnych podrozdziałach zaprezentowano wyniki badania odrębnie dla trzech analizowanych kategorii funduszy inwestycyjnych odnoszące się do skali ukrytego indeksowania, rzeczywistych kosztów aktywnego zarządzania oraz strat dla inwestorów z tytułu stosowania tej nieetycznej praktyki, jak również podsumowano wyniki dla całej badanej populacji funduszy.
W zakończeniu zaprezentowano wnioski oraz sformułowano rekomendacje. Skierowane zostały one przede wszystkim do podmiotów odpowiedzialnych za stanowienie prawa rynku finansowego i nadzorujących jego przestrzeganie oraz firm zarządzających aktywami. Nie zabrakło jednak także istotnych, praktycznych zaleceń dla inwestorów indywidualnych – uczestników krajowych funduszy inwestycyjnych. Publikacja ta ma zatem także ważne walory aplikacyjne.
Więcej informacji na temat książki, w tym możliwość jej nabycia, na stronie wydawnictwa Difin: https://ksiegarnia.difin.pl/ukryte-indeksowanie. Książka jest dostępna także w innych księgarniach internetowych.
Książka znalazła się w gronie publikacji nominowanych do nagrody „Publikacja 2025” w ramach konkursu „Pasywny Rewolucjonista” towarzyszącemu konferencji „Pasywna Rewolucja 2025” organizowanej przez Stockbroker.pl.
Loading ...
Wpis jeszcze nie ma komentarzy.